شما اینجا هستید
آموزشی » تاریخچه گیج (عرض خط) در راه‌ آهن دنیا

تاریخچه گیج (عرض خط) در راه‌ آهن دنیا

تین‌نیوز | محسن شفیع‌زاده :در راه‌آهن گیج فاصله داخلی ۲ ریل در یک شبکه ریلی می‌باشد و تمامی وسایل نقلیه ریلی در آن شبکه ریلی باید دارای گیج یکسان باشند.

خطوط ریلی ابتدا در معادن به‌کار گرفته شدند که با توجه به وضعیت طبیعی محل معدن و ظرفیت آن، شکل و فاصله ریل‌ها از یکدیگر متفاوت بود. وقتی که خطوط ریلی در خارج از معادن استفاده شد فاصله ۲ ریل براساس فاصله چرخ‌های کالسکه‌های مورد استفاده در آن ناحیه تنظیم شد.

لکوموتیوها در اوایل قرن ۱۹ میلادی وارد شبکه ریلی شدند اما جرج استفانسون اولین شخصی بود که لکوموتیو را به‌صورت موفقیت‌آمیز در یک خط ریلی در بریتانیا بین استوکتون و دارلینگتون در سال ۱۸۲۵ میلادی استفاده کرد. در شروع کار طول این مسیر ۱۴ کیلومتر بود اما به‌تدریج طول آن اضافه شد و به ۴۰ کیلومتر رسید و برای حمل ذغال‌سنگ و بعدا برای حمل مسافر هم استفاده شد. حداکثر سرعت قطار در این مسیر ۲۲ کیلومتر بر ساعت و فاصله ریل‌ها در این خط (۱۴۲۲mm (4ft, 8in بود و موفقیت دور از انتظاری کسب کرد، در این خط برای کشیدن واگن‌ها هم از لکوموتیو و هم اسب استفاده می‌شد.

به‌دنبال موفقیت راه‌آهن استوکتون دارلینگتون، احداث راه‌آهن بین منچستر و لیورپول در سال ۱۸۲۶ شروع و در سال ۱۹۳۰ به طول ۵۶ کیلومتر (۳۵ مایل) راه‌اندازی شد. این راه‌آهن اولین خطی بود که در آن برای کشیدن واگن‌ها تنها از لکوموتیو استفاده می‌شد و با استقبال زیادی روبرو شد.

فاصله بین دو ریل در این خط  ۱۴۳۵ میلی‌متر (۴ft, 8½i) بود و به‌عنوان گیج استاندارد شناخته شد، راه‌آهن بیرمنگام به لندن نیز با گیج ۱۴۳۵ میلی‌متر در سال ۱۸۳۳ شروع و در سال ۱۹۳۸ به طول ۱۸۰ کیلومتر( ۱۱۲ مایل) افتتاح شد، اما راه‌آهن بریستول به لندن بنا به نظر مهندسان آن با گیج ۲۱۴۰ میلی‌متر ( ۷ft, ¼ in) ساخته شد، آنها معتقد بودند گیج پهن تر پایداری بیشتری ایجاد می‌کند. دلیل این‌که در ابتدا در خطوط مختلف گیج‌های متفاوتی استفاده شد این بود که این خطوط توسط شرکت‌های خصوصی احداث می‌شد و هر شرکت ملاحظات فنی خود را داشت و از طرفی گیج متفاوت باعث ایجاد قلمرو به‌خصوص برای هر شرکت می‌شد.

Snap 2018-10-23 at 14.32.04

وقتی که راه‌آهن در سایر کشورها ساخته شد انتخاب گیج وابسته به شرایط فنی، جغرافیائی، سیاسی و منافع شرکت‌های احداث کننده شد. مقام‌های حکومتی در اسپانیا و روسیه معتقد بودند خطوطی که آنها ایجاد می‌کنند ممکن است توسط دشمنان استفاده شود، بنابراین گیج‌هایی متفاوت با گیج راه‌آهن همسایگان خود انتخاب کردند. در استرالیا و هند شرکت‌های استعماری چندین گیج در حوزه نفوذ خود ایجاد کردند. همچنین در بعضی از کشورها با توجه به تجهیزات خریداری شده از کشور صادر کننده گیج انتخاب شد و در کشورهای کوهستانی به‌دلیل کمبود فضا و کاهش هزینه‌ها از گیج باریک استفاده شد. تصویر زیر گیج‌های پهن و باریک در کشور هن را نشان می‌دهد که سمت چپ راه‌آهن با گیج باریک ۶۱۰  میلی‌متر (۲ft) و مربوط به بخشی از راه‌آهن دارجیلینگ به هیمالیا است و سمت راست راه‌آهن با گیج پهن ۱۶۷۶ میلی‌متر ( ۵ft, 6in) را نشان می دهد.

تصویر زیر نیز مربوط به گیج‌های متفاوت راه‌آهن در چین موزه پکن است:

از سمت چپ:

– گیج ۱۴۳۵ میلی‌متر(۴ft, 8 ½ in)

– گیج ۱۰۰۰ میلی‌متر(۳ft, ⅜ in)

– گیج ۶۰۰ میلی‌متر (۱ft, 11⅝ in)

 

مقایسه گیج‌های مختلف بر اساس اندازه آنها (شکل زیر)

Snap 2018-10-23 at 13.45.27

توزیع جغرافیایی گیج‌های راه‌آهن( شکل زیر)

Snap 2018-10-23 at 13.40.37

 

وضعیت کلی خطوط ریلی بر اساس گیج( شکل زیر)

Snap 2018-10-23 at 13.40.20

اخبار راه آهن ایران | ریل نیوز